Wat heeft u gemist?

Maatschappelijke ontwrichting door ongebreideld kapitalisme 24 november 2017

Thomas Piketty, de Franse econoom publiceerde in 2014 het boek over de ontwikkeling van de vermogensverdeling in een aantal Europese landen en de VS Kapitaal in de 21e eeuw. Hij constateert op basis van zeer uitgebreid statistisch onderzoek, dat zonder overheidsingrijpen de rijke bovenlaag van de bevolking steeds rijker wordt en dat die trend zich zal voortzetten, omdat het door de rijken belegde vermogen meer op zal brengen dan het inkomen dat de rest van de bevolking met hard werken zal kunnen verdienen. Een belangrijke veronderstelling is dat de verwachte economische groei van het inkomen van veel landen lager is dan de vermogensgroei van de rijken. Dit is maatschappelijk onacceptabel en kan alleen door overheidsingrijpen via extra belastingen voor de rijken worden beperkt.

Joris Luijendijk schreef het boek Dit kan niet waar zijn. Hij doet verslag van een groot aantal gesprekken met Londense bankiers en geldhandelaren. Op basis daarvan concludeert hij dat de economische organisatie van het bankwezen amoreel handelsgedrag uitlokt, dat grote risico’s voor het bankwezen meebrengt en leidt tot maatschappelijke ontwrichting.

Beide boeken hebben tot een belangrijke maatschappelijke discussie geleid, die tot nu toe door de politiek maar in beperkte mate wordt opgepakt. De vraag is, wat zouden burgers en overheden kunnen doen om dergelijke uitwassen van het kapitalisme te beperken.

 

Prof. Dr. Jan Klaassen (1943) kwam hierover met ons spreken in het KerkCafé van 24 november 2017. Hij studeerde bedrijfseconomie en accountancy aan de VU en promoveerde in 1975. Hij werkte ongeveer de helft van zijn loopbaan als accountant voor KPMG en was parttime hoogleraar. Van 1999 tot 2004 was hij decaan van de Faculteit Economie en Bedrijfskunde van de VU en verder was hij vijftien jaar lid van de Ondernemingskamer van het Gerechtshof Amsterdam.

 

Ongeveer vijftig bezoekers van het KerkCafé kregen van professor Klaassen heldere uitleg over de economische begrippen en processen waar Piketty en Luyendijk over hebben geschreven. Aan de hand van statistieken zagen we de enorme veranderingen die zich vooral sinds de industriële revolutie tot nu toe hebben voorgedaan. Bijvoorbeeld de enorme verschuiving van het aandeel van landbouwgrond in de economie t.o.v. het aandeel van de dienstensector. Er was ruim gelegenheid om vragen te stellen en met professor Klaassen en elkaar in gesprek te gaan. Men was het met elkaar eens dat het nodig is dat de overheid een krachtige rol speelt in de processen van de vrije markt. Die markt heeft haar eigen sterke wetmatigheden maar gebruikt geen morele overwegingen. De politieke en maatschappelijke organisaties moeten nadenken over haalbare en wenselijke ontwikkelingen en duidelijke kaders aangeven. Tijdens de gezellige nazit werd er nog langdurig nagepraat.